The Ekonomist
Merkezi
olmayan finans (DeFi) ekosisteminin yükselişi, ciddi bir şekilde değerlendirilmeyi hak ediyor . Tüm
vaatleri ve içerdiği tehlikelerle birlikte finansal sistemimi yeniden yapılandırma potansiyeline sahip. DeFi'de inovasyonun
yaygınlaşması, web'in ilk aşamalarındaki icat çılgınlığına benziyor. İnsanların hayatlarının her zamankinden daha fazla çevrimiçi yaşadığı bir zamanda, kripto devrimi dijital
ekonominin mimarisini yeniden yapabilir.
DeFi,
finansı sarsan üç teknoloji trendinden biri. Teknoloji platformu firmalar ödemeler
ve bankalar konusunda güçleniyor. Hükümetler dijital para birimlerini piyasaya
sürüyor. DeFi, gücü yoğunlaştırmayı değil,
yaymayı
amaçlayan
alternatif bir yol sunuyor.
2009'da
yaratılan ilk büyük blok zinciri olan Bitcoin, artık bir dikkat dağıtıcı. Bunun yerine, 2015 yılında oluşturulan ve çoğu
DeFi uygulamasının üzerine inşa edildiği bir blok zinciri ağı olan Ethereum, kritik kütleye ulaşıyor. Geliştiricileri, finansı cazip bir hedef olarak görüyor. Geleneksel bankacılıktan takas kurumlarına, sermaye kurallarına ve mahkemelere kadar yabancılar arasındaki güveni korumak için devasa bir altyapı gerekir. Pahalıdır. Buna karşılık, bir blok zincirindeki işlemler güvenilir, ucuz, şeffaf ve hızlıdır - en azından teoride.
Terminoloji
ürkütücü olsa da DeFi'de gerçekleşen temel faaliyetler tanıdık. Bunlar, borsalarda işlem yapmayı, kredi vermeyi ve akıllı sözleşmeler
adı
verilen kendi kendini yürüten anlaşmalar yoluyla mevduat almayı içerir. Ethereum'un doğruladığı
işlemlerin değeri ikinci çeyrekte Visa süreçleriyle yaklaşık aynı miktar ve
Nasdaq'taki hacimin altıda birine eşdeğer
olan 2.5 trilyon dolara ulaştı.
DeFi
daha iddialı
alanlara yayılıyor. 10 milyondan fazla kullanıcısı olan bir DeFi cüzdanı olan MetaMask, dijital bir
kimlik görevi görüyor. Dijital dünyada daha fazla harcama çevrimiçi olarak
değiştikçe, rekabeti yoğunlaştıracak. Apple'ın App Store ücretlerini veya Facebook'un avatarınızın mahrem sırlarını sattığını hayal edin. Daha iyi alternatif
uygulamaları barındıran ve kullanıcılar tarafından karşılıklı olarak çalıştırılan merkezi olmayan ağlar çok uzakta değil. DeFi mülkiyet hakları sağlayabilir.
Kripto
meraklıları bir ütopya görüyor olabilir. Ancak DeFi'nin örneğin JPMorgan Chase veya PayPal kadar güvenilir olması için daha çok yol var. Yaygın bir eleştiri, blockchain platformlarının kolayca ölçeklenmemesi ve kullandıkları bilgisayarların savurgan miktarda elektrik tüketmesidir. Ancak Ethereum kendini geliştiren bir makine. Yüksek talep olduğunda, doğrulama için aldığı ücretler tırmanabilir ve geliştiricileri, kullanım yoğunluğunu en aza indirmek için çalışmaya teşvik eder.
Yine
de DeFi, kendi normlarına sahip sanal bir ekonominin gerçek dünya ile nasıl
etkileşime
girdiğine
dair soruları
da gündeme
getiriyor. Burada problem harici bir değer çapasının olmamasında. Kripto para birimleri dolardan farklı değil. Sistem konvansiyonel para güç tekeli olan devletler ve son kredi
mercii olan merkez bankaları tarafından da destekleniyor. Bunlar olmadan, DeFi paniklere karşı
savunmasız
olacak. Sanal
dünyanın dışındaki
sözleşmelerin uygulanması da bir endişe kaynağı.
DeFi’de
yönetişim
ve hesap verebilirlik ilkel. Özellikle kodlama hataları kaçınılmaz olduğu için, insanların geçersiz kılamayacağı bir dizi büyük ve geri alınamaz işlem tehlikeli olabilir. Kara para aklama, Ethereum ve bankacılık sistemi arasındaki yönetilmeyen gri hizmet bölgesinde büyüdü. Adem-i
merkeziyetçilik iddialarına rağmen,
bazı
programcılar
ve uygulama sahipleri, DeFi sistemi üzerinde orantısız bir etkiye sahip. Ve kötü niyetli bir aktör, bir blok zinciri çalıştıran bilgisayarların çoğunluğu üzerinde bile kontrol sahibi olabilir.
1990'larda
internette olduğu gibi, devrimin nerede biteceğini
kimse bilmiyor. Ancak
paranın
çalışma şeklini ve bunu yaparken de tüm dijital dünyayı dönüştürmeye devam ediyor.
